İşte empati ile çözüm üretmenin birbirine rakip olmak zorunda olmadığını gösteren küçük ama önemli bir örnek.
Forum sorusu: Bir arkadaşınız sıkıntısını anlattığında hemen çözüm önerir misiniz, yoksa önce onu dinlemeyi mi tercih edersiniz?
4. Abraham Maslow: İnsan Yalnızca İhtiyaçlarını Gidermek İçin mi Yaşar?
Las 100 mejores frases de grandes psicólogos de la Historia
Favorilere ekle
Pozitif psikolojinin tarihsel arka planına baktığımızda Abraham Maslow'u da unutmamak gerekir. Maslow, modern pozitif psikoloji hareketinin kurucularından biri sayılmasa da insan potansiyeline odaklanan hümanistik psikolojinin önemli temsilcilerindendir.
Maslow, ihtiyaçlar hiyerarşisi ve kendini gerçekleştirme kavramlarıyla tanınır. İnsanların yalnızca temel ihtiyaçlarını karşılamaya değil, yeteneklerini geliştirmeye, anlam aramaya ve potansiyellerini ortaya koymaya da yöneldiğini savunmuştur.
İhtiyaçlar hiyerarşisi genellikle fizyolojik ihtiyaçlar, güvenlik, ait olma ve sevgi, saygınlık ve kendini gerçekleştirme başlıklarıyla anlatılır. Ancak bu modelin her insanın yaşamında katı ve değişmez bir sırayla işlediğini düşünmemek gerekir. İnsanlar bazı ihtiyaçları karşılanmamışken de yaratıcılık gösterebilir, başkalarına yardım edebilir veya anlamlı hedefler peşinde koşabilir.
Mesela ekonomik sıkıntı yaşayan bir müzisyenin müzik üretmeye devam etmesi, zor koşullardaki bir öğretmenin öğrencilerine ilham vermesi ya da yoğun bir iş temposunda çalışan birinin ailesine zaman ayırmaya çabalaması, insan davranışlarının tek bir basit sıralamaya indirgenemeyeceğini hatırlatır.
Maslow'un düşüncelerinin pozitif psikolojiyle kesiştiği nokta şudur: İnsanları yalnızca sorunları ve eksiklikleri üzerinden değil, gelişme kapasiteleri üzerinden de anlamaya çalışmak.
Üstelik kendini gerçekleştirmek illa ki dünyaca ünlü bir yazar, başarılı bir girişimci veya ödüllü bir sanatçı olmak anlamına gelmez. Kimi insan için iyi bir ebeveyn olmak, kimi için dürüst bir iş yürütmek, kimi için yeni şeyler öğrenmek, kimi için de kendi hayatıyla ilgili daha bilinçli kararlar alabilmek anlamlıdır.
Herkesin hayatı aynı başarı tablosuna sığmak zorunda mı? Bence bu soru üzerinde durmaya değer.
5. William James: İnsanın Deneyimi ve Alışkanlıkların Gücü
Captives of Habit | Commonweal Magazine
Favorilere ekle
William James, psikolojinin erken dönemindeki önemli isimlerden biridir. Bilinç, alışkanlıklar, irade ve insan deneyimi üzerine düşünceleriyle psikoloji tarihine damga vurmuştur.
James, bugünkü anlamıyla pozitif psikoloji hareketinin kurucusu değildir. Bununla birlikte insanın psikolojik deneyimini, inançlarını ve yaşam biçimini anlamaya yönelik çalışmaları, daha sonra gelişen bazı yaklaşımlarla ortak noktalar taşır. Pozitif psikolojinin tarihsel kökleri yalnızca 1990'lı yıllara değil, insan potansiyelini inceleyen daha eski düşünce geleneklerine de uzanır. Psychology Today+1
Alışkanlıklar konusu günlük yaşam açısından özellikle ilgi çekicidir.
Sabah uyanır uyanmaz telefona sarılmak, eve gelince otomatik olarak televizyonu açmak veya zor bir görevle karşılaşınca işi ertelemek, tekrarlandıkça rutin hâline gelebilir. Benzer şekilde kitap okumak, kısa yürüyüşler yapmak veya günün sonunda yaşanan olumlu bir olayı hatırlamak da alışkanlığa dönüşebilir.
Burada mesele, hayatımızdaki her davranışı kusursuz bir kişisel gelişim projesine çevirmek değil. Zaten insanın her dakikasını verimli kullanmaya çalışması başlı başına yorucu bir mesai olabilir!
Daha anlamlı yaklaşım, küçük davranışların zaman içinde nasıl biriktiğini gözlemlemektir. Her gün on dakika yürümek, ayda bir kez kendinize yeni bir beceri öğretmek veya haftada bir yakınınızla dikkat dağıtıcı unsurlar olmadan sohbet etmek küçük görünebilir. Fakat bunlar kişisel önceliklerinize uygun olduğunda hayatınızın niteliğine katkı sağlayabilir.
6. Barbara Fredrickson: Olumlu Duyguların Açtığı Yeni Kapılar
Comprueban la importancia de las conexiones emocionales | NVI Noticias
Favorilere ekle
Pozitif psikolojinin gelişiminde kadın araştırmacıların da önemli katkıları bulunuyor. Barbara Fredrickson, olumlu duygular üzerine çalışmalarıyla tanınan bilim insanlarından biridir.
Fredrickson'ın geliştirdiği genişlet ve inşa et (broaden-and-build) kuramına göre sevinç, ilgi, şükran ve umut gibi olumlu duygular, bazı koşullarda insanların düşünce ve davranış seçeneklerini genişletebilir. Zaman içinde bu deneyimler sosyal, zihinsel ve psikolojik kaynakların gelişmesine katkıda bulunabilir. Amerikan Psikoloji Derneği+1
Bunu gündelik bir örnekle düşünelim.
Yeni bir iş arkadaşınızla tanıştınız. Kendinizi rahat ve meraklı hissettiğinizde ona sorular sorabilir, ortak ilgi alanlarınızı keşfedebilir ve birlikte yeni bir proje geliştirebilirsiniz. Yoğun stres altında olduğunuzda ise dikkatiniz yalnızca yapılması gerekenlere veya olası hatalara odaklanabilir.
Bu, olumsuz duyguların her zaman kötü olduğu anlamına gelmez. Korku tehlikeye karşı hazırlanmamıza, üzüntü kayıp yaşadığımızı fark etmemize, öfke ise bazen sınırlarımızın ihlal edildiğini anlamamıza yardımcı olabilir. Olumlu duygular da her sorunu ortadan kaldırmaz.
Fredrickson'ın yaklaşımını değerli kılan nokta, duyguların yalnızca o an nasıl hissettiğimizi değil, zaman içinde hangi imkânları fark edebildiğimizi de etkileyebileceğini araştırmasıdır.
Üstelik olumlu duygu üretmek için her gün büyük bir başarıya ihtiyacımız yok. Sevdiğimiz bir şarkıyı dinlemek, arkadaşımızla gülmek, yeni bir şey öğrenmek veya kısa bir mola vermek de günlük deneyimlerimizi çeşitlendirebilir.
Ancak herkes aynı etkinlikten aynı ölçüde yararlanmaz. Bu nedenle kişisel farklılıkları göz önünde bulundurmak gerekir.
7. Ed Diener ve C. Rick Snyder: İyi Oluş, Umut ve Hayata Bakış
Ed Diener, psicólogo experto en felicidad: “La gente más feliz es la que más hace por ayudar a los demás” | TN
Favorilere ekle
Where There is Hope There is Meaning - International Society for the Science of Existential Psychology
Favorilere ekle
Pozitif psikoloji tek bir kişinin ortaya attığı ve diğer herkesin uyguladığı bir teori değildir. Farklı araştırmacılar, iyi oluşun ayrı boyutlarını inceleyerek alanın gelişmesine katkıda bulunmuştur.
Ed Diener, öznel iyi oluş araştırmalarıyla tanınır. Bu yaklaşım, insanların yaşamlarını nasıl değerlendirdiklerini, ne ölçüde yaşam doyumu hissettiklerini ve olumlu ya da olumsuz duyguları nasıl deneyimlediklerini inceler.
Burada önemli bir ayrım vardır: Dışarıdan bakıldığında başarılı görünen birinin yaşam doyumu düşük olabilir. Daha mütevazı bir hayat süren başka biri ise ilişkilerinden, günlük faaliyetlerinden ve yaşamının yönünden memnuniyet duyabilir. İyi oluşu yalnızca maaş, unvan veya sosyal medya beğenileriyle ölçmek bu nedenle eksik kalır. Amerikan Psikoloji Derneği+1
C. Rick Snyder ise umut kuramıyla öne çıkar. Bu yaklaşımda umut, yalnızca güzel şeylerin gerçekleşmesini beklemek değildir. Kişinin ulaşmak istediği hedefleri belirlemesi, bu hedeflere giden yollar düşünebilmesi ve harekete geçme motivasyonunu korumasıyla ilişkilidir.
Örneğin üniversite sınavına hazırlanan bir öğrenci istediği sonucu alamadığında iki seçeneği olduğunu düşünebilir: “Her şey bitti,” diyerek vazgeçmek veya çalışma yöntemini gözden geçirerek alternatif yollar belirlemek.
İkinci yaklaşım, hedefe ulaşmanın garanti olduğu anlamına gelmez. Ancak kişinin seçeneklerini görmesine ve koşullarına göre yeni bir plan oluşturmasına yardımcı olabilir.
Umut, bu anlamda hem hayal kurmayı hem de yol haritası hazırlamayı içerir.
Şöyle bir soru soralım: Bir hedefiniz gerçekleşmediğinde kendinizi başarısız biri olarak mı görüyorsunuz, yoksa kullandığınız yöntemin değişmesi gerektiğini mi düşünüyorsunuz?
8. Erkeklerin Stratejik, Kadınların Empatik Olduğu Söylenebilir mi?
Pozitif psikolojiyi konuşurken toplumsal cinsiyet konusuna da değinmek gerekiyor. Günlük sohbetlerde erkeklerin sorunlara çözüm bulmaya, kadınların ise duyguları anlamaya daha yatkın olduğu sık sık söylenir. Ancak bu ifadeleri bütün erkekleri ve bütün kadınları açıklayan değişmez kurallar gibi kabul etmek doğru değildir.
Forum sorusu: Bir arkadaşınız sıkıntısını anlattığında hemen çözüm önerir misiniz, yoksa önce onu dinlemeyi mi tercih edersiniz?
4. Abraham Maslow: İnsan Yalnızca İhtiyaçlarını Gidermek İçin mi Yaşar?
Las 100 mejores frases de grandes psicólogos de la Historia
Favorilere ekle
Pozitif psikolojinin tarihsel arka planına baktığımızda Abraham Maslow'u da unutmamak gerekir. Maslow, modern pozitif psikoloji hareketinin kurucularından biri sayılmasa da insan potansiyeline odaklanan hümanistik psikolojinin önemli temsilcilerindendir.
Maslow, ihtiyaçlar hiyerarşisi ve kendini gerçekleştirme kavramlarıyla tanınır. İnsanların yalnızca temel ihtiyaçlarını karşılamaya değil, yeteneklerini geliştirmeye, anlam aramaya ve potansiyellerini ortaya koymaya da yöneldiğini savunmuştur.
İhtiyaçlar hiyerarşisi genellikle fizyolojik ihtiyaçlar, güvenlik, ait olma ve sevgi, saygınlık ve kendini gerçekleştirme başlıklarıyla anlatılır. Ancak bu modelin her insanın yaşamında katı ve değişmez bir sırayla işlediğini düşünmemek gerekir. İnsanlar bazı ihtiyaçları karşılanmamışken de yaratıcılık gösterebilir, başkalarına yardım edebilir veya anlamlı hedefler peşinde koşabilir.
Mesela ekonomik sıkıntı yaşayan bir müzisyenin müzik üretmeye devam etmesi, zor koşullardaki bir öğretmenin öğrencilerine ilham vermesi ya da yoğun bir iş temposunda çalışan birinin ailesine zaman ayırmaya çabalaması, insan davranışlarının tek bir basit sıralamaya indirgenemeyeceğini hatırlatır.
Maslow'un düşüncelerinin pozitif psikolojiyle kesiştiği nokta şudur: İnsanları yalnızca sorunları ve eksiklikleri üzerinden değil, gelişme kapasiteleri üzerinden de anlamaya çalışmak.
Üstelik kendini gerçekleştirmek illa ki dünyaca ünlü bir yazar, başarılı bir girişimci veya ödüllü bir sanatçı olmak anlamına gelmez. Kimi insan için iyi bir ebeveyn olmak, kimi için dürüst bir iş yürütmek, kimi için yeni şeyler öğrenmek, kimi için de kendi hayatıyla ilgili daha bilinçli kararlar alabilmek anlamlıdır.
Herkesin hayatı aynı başarı tablosuna sığmak zorunda mı? Bence bu soru üzerinde durmaya değer.
5. William James: İnsanın Deneyimi ve Alışkanlıkların Gücü
Captives of Habit | Commonweal Magazine
Favorilere ekle
William James, psikolojinin erken dönemindeki önemli isimlerden biridir. Bilinç, alışkanlıklar, irade ve insan deneyimi üzerine düşünceleriyle psikoloji tarihine damga vurmuştur.
James, bugünkü anlamıyla pozitif psikoloji hareketinin kurucusu değildir. Bununla birlikte insanın psikolojik deneyimini, inançlarını ve yaşam biçimini anlamaya yönelik çalışmaları, daha sonra gelişen bazı yaklaşımlarla ortak noktalar taşır. Pozitif psikolojinin tarihsel kökleri yalnızca 1990'lı yıllara değil, insan potansiyelini inceleyen daha eski düşünce geleneklerine de uzanır. Psychology Today+1
Alışkanlıklar konusu günlük yaşam açısından özellikle ilgi çekicidir.
Sabah uyanır uyanmaz telefona sarılmak, eve gelince otomatik olarak televizyonu açmak veya zor bir görevle karşılaşınca işi ertelemek, tekrarlandıkça rutin hâline gelebilir. Benzer şekilde kitap okumak, kısa yürüyüşler yapmak veya günün sonunda yaşanan olumlu bir olayı hatırlamak da alışkanlığa dönüşebilir.
Burada mesele, hayatımızdaki her davranışı kusursuz bir kişisel gelişim projesine çevirmek değil. Zaten insanın her dakikasını verimli kullanmaya çalışması başlı başına yorucu bir mesai olabilir!
Daha anlamlı yaklaşım, küçük davranışların zaman içinde nasıl biriktiğini gözlemlemektir. Her gün on dakika yürümek, ayda bir kez kendinize yeni bir beceri öğretmek veya haftada bir yakınınızla dikkat dağıtıcı unsurlar olmadan sohbet etmek küçük görünebilir. Fakat bunlar kişisel önceliklerinize uygun olduğunda hayatınızın niteliğine katkı sağlayabilir.
6. Barbara Fredrickson: Olumlu Duyguların Açtığı Yeni Kapılar
Comprueban la importancia de las conexiones emocionales | NVI Noticias
Favorilere ekle
Pozitif psikolojinin gelişiminde kadın araştırmacıların da önemli katkıları bulunuyor. Barbara Fredrickson, olumlu duygular üzerine çalışmalarıyla tanınan bilim insanlarından biridir.
Fredrickson'ın geliştirdiği genişlet ve inşa et (broaden-and-build) kuramına göre sevinç, ilgi, şükran ve umut gibi olumlu duygular, bazı koşullarda insanların düşünce ve davranış seçeneklerini genişletebilir. Zaman içinde bu deneyimler sosyal, zihinsel ve psikolojik kaynakların gelişmesine katkıda bulunabilir. Amerikan Psikoloji Derneği+1
Bunu gündelik bir örnekle düşünelim.
Yeni bir iş arkadaşınızla tanıştınız. Kendinizi rahat ve meraklı hissettiğinizde ona sorular sorabilir, ortak ilgi alanlarınızı keşfedebilir ve birlikte yeni bir proje geliştirebilirsiniz. Yoğun stres altında olduğunuzda ise dikkatiniz yalnızca yapılması gerekenlere veya olası hatalara odaklanabilir.
Bu, olumsuz duyguların her zaman kötü olduğu anlamına gelmez. Korku tehlikeye karşı hazırlanmamıza, üzüntü kayıp yaşadığımızı fark etmemize, öfke ise bazen sınırlarımızın ihlal edildiğini anlamamıza yardımcı olabilir. Olumlu duygular da her sorunu ortadan kaldırmaz.
Fredrickson'ın yaklaşımını değerli kılan nokta, duyguların yalnızca o an nasıl hissettiğimizi değil, zaman içinde hangi imkânları fark edebildiğimizi de etkileyebileceğini araştırmasıdır.
Üstelik olumlu duygu üretmek için her gün büyük bir başarıya ihtiyacımız yok. Sevdiğimiz bir şarkıyı dinlemek, arkadaşımızla gülmek, yeni bir şey öğrenmek veya kısa bir mola vermek de günlük deneyimlerimizi çeşitlendirebilir.
Ancak herkes aynı etkinlikten aynı ölçüde yararlanmaz. Bu nedenle kişisel farklılıkları göz önünde bulundurmak gerekir.
7. Ed Diener ve C. Rick Snyder: İyi Oluş, Umut ve Hayata Bakış
Ed Diener, psicólogo experto en felicidad: “La gente más feliz es la que más hace por ayudar a los demás” | TN
Favorilere ekle
Where There is Hope There is Meaning - International Society for the Science of Existential Psychology
Favorilere ekle
Pozitif psikoloji tek bir kişinin ortaya attığı ve diğer herkesin uyguladığı bir teori değildir. Farklı araştırmacılar, iyi oluşun ayrı boyutlarını inceleyerek alanın gelişmesine katkıda bulunmuştur.
Ed Diener, öznel iyi oluş araştırmalarıyla tanınır. Bu yaklaşım, insanların yaşamlarını nasıl değerlendirdiklerini, ne ölçüde yaşam doyumu hissettiklerini ve olumlu ya da olumsuz duyguları nasıl deneyimlediklerini inceler.
Burada önemli bir ayrım vardır: Dışarıdan bakıldığında başarılı görünen birinin yaşam doyumu düşük olabilir. Daha mütevazı bir hayat süren başka biri ise ilişkilerinden, günlük faaliyetlerinden ve yaşamının yönünden memnuniyet duyabilir. İyi oluşu yalnızca maaş, unvan veya sosyal medya beğenileriyle ölçmek bu nedenle eksik kalır. Amerikan Psikoloji Derneği+1
C. Rick Snyder ise umut kuramıyla öne çıkar. Bu yaklaşımda umut, yalnızca güzel şeylerin gerçekleşmesini beklemek değildir. Kişinin ulaşmak istediği hedefleri belirlemesi, bu hedeflere giden yollar düşünebilmesi ve harekete geçme motivasyonunu korumasıyla ilişkilidir.
Örneğin üniversite sınavına hazırlanan bir öğrenci istediği sonucu alamadığında iki seçeneği olduğunu düşünebilir: “Her şey bitti,” diyerek vazgeçmek veya çalışma yöntemini gözden geçirerek alternatif yollar belirlemek.
İkinci yaklaşım, hedefe ulaşmanın garanti olduğu anlamına gelmez. Ancak kişinin seçeneklerini görmesine ve koşullarına göre yeni bir plan oluşturmasına yardımcı olabilir.
Umut, bu anlamda hem hayal kurmayı hem de yol haritası hazırlamayı içerir.
Şöyle bir soru soralım: Bir hedefiniz gerçekleşmediğinde kendinizi başarısız biri olarak mı görüyorsunuz, yoksa kullandığınız yöntemin değişmesi gerektiğini mi düşünüyorsunuz?
8. Erkeklerin Stratejik, Kadınların Empatik Olduğu Söylenebilir mi?
Pozitif psikolojiyi konuşurken toplumsal cinsiyet konusuna da değinmek gerekiyor. Günlük sohbetlerde erkeklerin sorunlara çözüm bulmaya, kadınların ise duyguları anlamaya daha yatkın olduğu sık sık söylenir. Ancak bu ifadeleri bütün erkekleri ve bütün kadınları açıklayan değişmez kurallar gibi kabul etmek doğru değildir.